تراش دیسک یعنی برداشتن لایه‌ی نازکی از سطح دیسک با دستگاه تراش تا سطح دوباره صاف و هم‌ضخامت شود. این کار لرزش و ناهمواری را از بین می‌برد، اما هر بار تراش دیسک را نازک‌تر می‌کند و دیسک نازک گرمای کمتری تحمل می‌کند. برای همین، سؤال اصلی همیشه این است: آیا بعد از تراش، ضخامت کافی باقی می‌ماند؟
چه نشانه‌هایی یعنی دیسک باید بررسی شود
- لرزش پدال یا فرمان هنگام ترمز، به‌خصوص از سرعت بالا. شایع‌ترین دلیل تراش.
- شیارهای دایره‌ای عمیق روی سطح که با ناخن حس می‌شوند.
- لبه‌ی برجسته در دور دیسک؛ یعنی سطح وسط ساییده و نازک شده است.
- لکه‌های آبی، بنفش یا تیره که نشانه‌ی داغ کردن شدید است.
- ترک روی سطح یا دور سوراخ‌ها در دیسک سوراخ‌دار.
- صدای سایش یا ترمز ناهموار حتی بعد از گذاشتن لنت نو.
بعضی از این نشانه‌ها، مثل صدا و ترمز ضعیف، با تمام شدن لنت هم پیش می‌آیند. پیش از تصمیم درباره‌ی دیسک، لنت را هم ببینید: علائم تمام شدن لنت ترمز.
لرزش ترمز از کجا می‌آید؟
معمولاً گفته می‌شود دیسک «تاب برداشته»، اما در بیشتر موارد دیسک کج نشده؛ ضخامتش در نقاط مختلف یکسان نیست. وقتی لنت بعد از داغ کردن روی دیسک بماند یا لنت ناهموار ساییده شود، لایه‌ای از مواد لنت روی بخشی از دیسک می‌نشیند و آن بخش با گذشت زمان متفاوت ساییده می‌شود. نتیجه، اختلاف ضخامتی است که در هر دور چرخ، پدال را بالا و پایین می‌برد. تراش همین اختلاف را از بین می‌برد.
دو دلیل دیگر لرزش را هم باید پیش از تراش رد کرد: زنگ‌زدگی یا ذره‌ی خاک بین دیسک و توپی چرخ، و پیچ‌های چرخی که نابرابر و با آچار بادی تا ته سفت شده‌اند. اگر این‌ها اصلاح نشوند، دیسک تراش‌خورده یا نو هم دوباره لرزش پیدا می‌کند.
حداقل ضخامت: عددی که تصمیم را می‌گیرد
سازنده روی هر دیسک، معمولاً روی لبه یا قسمت وسط، حداقل ضخامت مجاز را حک می‌کند (اغلب با MIN TH یا MIN و عددی به میلی‌متر). تعمیرکار ضخامت را با میکرومتر در چند نقطه اندازه می‌گیرد و عمق شیارها را هم در نظر می‌گیرد:
- اگر بعد از برداشتن عمیق‌ترین شیار، ضخامت بالاتر از حداقل بماند، تراش مجاز است.
- اگر دیسک به حداقل رسیده یا با تراش به آن می‌رسد، تعویض لازم است.
- اگر عدد روی دیسک خوانا نیست، عدد از کتاب راهنمای تعمیرات همان خودرو گرفته می‌شود، نه با چشم.
کِی تراش کافی است
- لرزش ترمز دارید و ضخامت دیسک هنوز فاصله‌ی خوبی با حداقل مجاز دارد.
- شیارها سطحی‌اند و با یک تراش سبک از بین می‌روند.
- دیسک ترک، لکه‌ی داغ‌کردگی عمیق یا زنگ‌زدگی شدید ندارد.
- دیسک تا حالا تراش نخورده یا فقط یک بار تراش خورده است.
کِی باید دیسک را عوض کرد
- ضخامت به حداقل مجاز رسیده یا با تراش به آن می‌رسد.
- دیسک ترک دارد. دیسک ترک‌خورده را هرگز تراش ندهید.
- لکه‌های سخت و تیره‌ی داغ‌کردگی دارد؛ این نقاط از بقیه‌ی سطح سخت‌ترند و بعد از تراش دوباره بیرون می‌زنند.
- لنت تا صفحه‌ی فلزی ساییده شده و شیارهای عمیق انداخته است.
- دیسک قبلاً چند بار تراش خورده و لرزش زود برمی‌گردد.
- دیسک جلو هواخنک است و پره‌های داخلی آن زنگ‌زدگی شدید دارند.
اگر تراش می‌دهید، درستش این است
- دو دیسک یک محور با هم. دیسک چپ و راست باید هم‌ضخامت بمانند تا ترمز دو طرف برابر باشد.
- کم‌ترین مقدار لازم برداشته شود؛ فقط تا جایی که شیارها و ناهمواری از بین بروند.
- سطح بعد از تراش باید یکنواخت و مات باشد، نه براق و رگه‌دار.
- تراش روی خودرو (با دستگاهی که روی توپی بسته می‌شود) لنگی توپی را هم جبران می‌کند؛ تراش روی دستگاه رومیزی هم اگر دیسک درست بسته شود، نتیجه‌ی خوبی دارد.
- با دیسک تراش‌خورده لنت نو بگذارید. لنت کهنه با سطح قبلی جا افتاده و روی سطح تازه یکنواخت نمی‌نشیند.
- توپی چرخ را پیش از بستن دیسک از زنگ و خاک تمیز کنید و پیچ‌ها را ضربدری و با گشتاور مشخص ببندید.
بعد از تراش یا تعویض: جا انداختن لنت و دیسک
در چند صد کیلومتر اول از ترمزهای شدید و طولانی پرهیز کنید و پس از یک ترمز سنگین، مدتی پا را روی پدال نگه ندارید. این‌طور لایه‌ای یکنواخت از مواد لنت روی دیسک می‌نشیند و احتمال برگشتن لرزش کم می‌شود.
دیسک ساده، سوراخ‌دار و شیاردار هم تراش می‌خورند؟
بله، به همان شرط حداقل ضخامت. در دیسک سوراخ‌دار و شیاردار، دور سوراخ‌ها را برای ترک‌های ریز دقیق‌تر نگاه کنید؛ ترک‌خورده‌اش قابل تراش نیست. فرق این دیسک‌ها را در مقاله‌ی دیسک ترمز ساده یا سوراخ‌دار و شیاردار خوانده‌اید.
کاسه چرخ هم همین‌طور است
کاسه‌ی ترمز عقب هم تراش می‌خورد، اما این بار حدِ مجاز «بیشترین قطر داخلی» است که روی کاسه حک می‌شود (اغلب با MAX). کاسه‌ای که با تراش از این قطر بزرگ‌تر شود، باید عوض شود.
پرسش‌های پرتکرار
دیسک چند بار تراش می‌خورد؟
عدد ثابتی ندارد؛ به ضخامت اولیه‌ی دیسک، عمق شیارها و مقدار برداشته‌شده در هر بار بستگی دارد. معیار فقط حداقل ضخامت است. در عمل، بسیاری از دیسک‌ها یک یا دو بار تراش را تحمل می‌کنند.
تراش دیسک ارزان‌تر از تعویض است؟
معمولاً بله، ولی دیسک نازک‌شده زودتر داغ می‌کند و ممکن است لرزش زود برگردد. اگر دیسک به حداقل ضخامت نزدیک است، تعویض در عمل به‌صرفه‌تر است.
با دیسک نو هم باید لنت عوض شود؟
بله. لنت کهنه سطح دیسک نو را ناهموار می‌کند. نوع لنت را با کمک مقاله‌ی لنت سرامیکی یا معمولی انتخاب کنید.
فقط یک دیسک را می‌شود عوض کرد؟
نه. دیسک‌های یک محور همیشه جفت تعویض می‌شوند تا نیروی ترمز دو طرف برابر بماند.
دیسک چرخ خودروهای چینی در عمو چینی
- ام‌وی‌ام X33 جلو: دیسک ساده و سوراخ‌دار TRA-X؛ لنت جلو: لنت ترمز ام‌وی‌ام X33 جلو
- جک S5 جلو: دیسک چرخ؛ لنت جلو: لنت ترمز جک S5 جلو
- چری آریزو ۵ و ۶ جلو: دیسک ساده و سوراخ‌دار TRA-X
- هایما S7 جلو: دیسک ساده و سوراخ‌دار و شیاردار XTRA
- کاسه چرخ عقب: ام‌وی‌ام ۳۱۵ و ام‌وی‌ام ۱۱۰
همه‌ی دیسک‌ها در صفحه‌ی دیسک چرخ و کاسه‌ها در صفحه‌ی کاسه چرخ هستند. قطعات هر مدل را هم در صفحه‌ی همان خودرو می‌بینید، مثلاً ام‌وی‌ام X33 یا جک S5. اگر مطمئن نیستید دیسک شما تراش می‌خورد یا نه، با ما تماس بگیرید.